Reklamı Geç
Advert

ANDIMIZ’IN NERESİNDE IRKÇILIK VAR?

Hiçbir ırkçılık unsuru içermeyen Öğrenci Andı’nın Yönetmelik değişikliği yoluyla kaldırılması isabetli olmamıştır. Bu değişikliği getiren Yönetmelik hükmü, etnik temelde bölücü ve ayrılıkçıları memnun etmiş olsa da; Andın kaldırılmasının Milletimizin geleceği olan çocukların yetişmesi bakımından pedagojik bir boşluk yarattığı açıktır. En kısa zamanda bu boşluğu dolduracak bir düzenlemenin yapılmasında yarar vardır.

ANDIMIZ’IN NERESİNDE IRKÇILIK VAR?
ANDIMIZ’IN NERESİNDE IRKÇILIK VAR? Admin
  1. Giriş

Danıştay 8. Dairesi’nin “Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim  Kurumları Yönet-meliği’nin ‘Öğrenci Andı’ başlıklı 12. maddesini yürürlükten kaldıran 8.10.2013 tarih ve 28789 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı İlköğretim  Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 1. maddesinin iptaline, … oyçokluğu ile” verdiği 24.4.2018 tarih ve  E. 2013/10501, K. 2018/2319 sayılı Karar,  iktidar partisi yöneticilerinin, özellikle AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın sert tepkisiyle karşılaştı. Partisinin 23 Ekim 2018 günkü Meclis Grubu toplantısında Danıştay’ın “yetki aşımı” yaptığını söyleyen, 1933’te Andın ilk metnini yazan Maarif Vekili (Millî Eğitim Bakanı) Reşit Galip’i   haksız suçlamalarla eleştirmeyi ihmal etmeyen Erdoğan, şöyle konuştu: “İstiklâl Marşımız dışında bir ant tanımıyoruz, tanımayacağız. Ben Türk’üm ama Türkçü değilim. O başka bir şey. Irkçılık bizim dinimizde yasaklanmıştır, yok. … Türkçülük yaptığınız zaman Kürt vatandaşımın da Kürtçülük yapma hakkı doğar. Bırakalım, herkes kendi etnik kimliğiyle övünsün, ama asla bunu ırkçılık yapma boyutuna taşımayalım.”(1).

  1. Öğrenci Andı (Andımız)

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın bu sözlerinden 1933’ten 2013’e kadar 80 yıl ilkokul öğrencilerinin her sabah derse başlamadan önce yüksek sesle “Andımız” olarak birlikte okudukları Öğrenci Andı’yla ırkçılık yapıldığını düşündüğü anlaşılmaktadır. Bu görüşün ne derece doğru olduğunu değerlendirebilmek için önce 10.5.1933 tarih ve 101 sayılı  Millî Talim ve Terbiye Heyeti Kararıyla uygulamaya konulan; 1972, 1997 ve 2012 yıllarında bazı sözcük değişiklikleri yapılan Öğrenci Andı’nın Danıştay Kararında da metni verilen son şeklini birlikte okuyalım:

“Türküm, doğruyum, çalışkanım. İlkem; küçüklerimi korumak, büyüklerimi saymak, yurdumu, milletimi özümden çok sevmektir. Ülküm; yükselmek, ileri gitmektir. Ey Büyük Atatürk! Açtığın yolda, gösterdiğin hedefe durmadan yürüyeceğime ant içerim. Varlığım, Türk varlığına armağan olsun. Ne mutlu Türküm diyene!”.

  1. Irkçılık, Türkçülük veya Turancılık Nedir?

Bu metinde ırkçılık var mı? Öğrenci Andı’nın “Türküm” sözcüğüyle başlaması ve Cumhuriyet’in kurucusu Atatürk’e seslenişle devam ederek O’nun Türk milletinin meziyetlerini övdüğü 10. yıl nutkunun sonunda söylediği “Ne mutlu Türküm diyene!” cümlesiyle bitmesi  ırkçılık mıdır? “Irkçılık”, Türk Dil Kurumu tarafından yayımlanan Türkçe Sözlük’te şöyle tanımlanıyor:

“İnsanların toplumsal özelliklerini biyolojik, ırksal özelliklerine indirgeyerek bir ırkın başka ırklara üstün olduğunu öne süren öğreti, rasizm”(2).

 Öğrenci Andı’nda böyle bir iddia bulunmadığı gibi, orada geçen “Türk” sözcüğü de, bir etnik kimliği değil, bir vatandaşlık kimliğini ifade etmektedir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Türk ırkçılığı anlamını vererek karşı çıktığı “Türkçülük” ise, Türkçe Sözlük’te tarihî açıdan tanımlanmıştır: “Osmanlı Devleti’nin son yıllarında ortaya çıkan, Osmanlılık ve İslâmcılık akımları karşısında bütün Türklerin tek vatanda ve tek bayrak altında birleştirilmesini amaçlayan akım. Pantürkizm”(3).

  Aynı tanım, Türkçe Sözlük’te “Turancılık” için tek sözcük farkıyla tekrarlan- mıştır: “Osmanlı Devleti’nin son yıllarında ortaya çıkmış olan, Osmanlılık ve İslâmcılık akımları karşısında bütün Türklerin tek vatanda ve tek bayrak altında birleştirilmesini amaçlayan akım. Panturanizm”(4).

Öğrenci Andı’nda ne “Türkçülük/Pantürkizm”, ne “Turancılık/Panturanizm” anlamına gelen bir sözcük bulunmamaktadır.  

  1. Anayasalardaki  “Türk” Tanımı

Öğrenci Andı’nın yazıldığı 1933 yılında yürürlükte olan 20.4.1924 tarih ve 491 sayılı Teşkilatı Esasiye Kanunu’nda verilen “Türk” tanımı şöyledir:

“Türkiye ahalisine din ve ırk farkı olmaksızın vatandaşlık itibariyle (Türk) ıtlak olunur.” (m. 88/I).

Bu tanım, 10.1.1945 tarih ve 4695 sayılı Kanun’la Türkçeleştirilen Anayasa’da şu ifade ile yer almıştır:

“Türkiye’de din ve ırk ayırt edilmeksizin vatandaşlık bakımından herkese ‘Türk’ denir.”  (m. 88/I).

 9.7.1961 tarih ve 334 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası “Vatandaşlık” kenar başlığı (m. 54/I),  7.11.1982 tarih ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası “Türk vatandaşlığı” kenar başlığı altında  aynı “Türk” tanımını vermektedir:

“Türk Devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür.” (m. 66/I).

  1. Ortak Kimlik: Türk Vatandaşlığı

 Öğrenci Andı’nın başındaki “Türküm” sözcüğü de bu anlamda, Türk vatandaş-lığı kimliğini ifade etmek üzere kullanılmıştır. Bu kimliğe sahip herkes, etnik bakımdan hangi kimliğe sahip olursa olsun, ister etnik anlamda Türk, ister Kürt, Lâz, Çerkez, Gürcü, Arap, Rum, Ermeni, Arnavut, Boşnak, Acem, Yahudi veya Roman ya da başka bir etnik grup mensubu  olsun; vatandaşlık bakımından Türk’tür. Gerek 1961, gerek 1982 Anayasası’na göre bu kimliği doğuştan veya sonradan kanunun gösterdiği koşullara uygun olarak kazananlar arasında hiçbir fark yoktur (AY 1961 m. 54/II-III, AY 1982 m. 66/II-III). Hepsi Türkiye Devletinin eşit haklara sahip vatandaşlarıdır. Her birinin etnik kökeni ya da alt kimliği  farklı olsa da, hepsinin üst kimliği ya da vatandaşlık kimliği aynıdır. Çünkü “Türk” sözcüğü, hepsinin ortak kimliğidir(5) . Zaten 1961 Anayasası (m. 12/I) gibi 1982 Anayasası’na göre de; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.” (m. 10/I).

 Birey olarak “Türk” sözcüğünde ırkçılık anlamı bulunmadığı gibi, toplum olarak “Türk milleti” sözcüğünde de böyle bir anlam yoktur. Nitekim Türkiye Devletinin  kurucusu Atatürk, Cumhuriyet’in 10. yılında Âfet İnan’a  yazdırdığı, bazı bölümlerini bizzat kaleme aldığı “Vatandaş İçin  Medenî Bilgiler” kitabında “Türk milleti” için herhangi bir etnik  çağrışım yapmayan, başka milletlere üstünlük iddiası taşımayan özlü ve yalın bir tanım vermişti: “Türkiye Cumhuriyetini kuran Türkiye halkına  Türk milleti denir.”(6). Gerek 1961, gerek 1982 Anayasası’nın Başlangıcında Türk Milletinin “dünya milletleri ailesinin eşit haklara sahip şerefli bir üyesi” olduğu belirtilmiştir.  

  1. Ara Değerlendirme

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Öğrenci Andı’nın ilk metninin yazıldığı 1933 yılından başlayarak ilkokullarda öğrenciler tarafından okunduğu 2013 yılına kadar geçen 80 yıllık süre içinde yürürlükte olan 1924 Teşkilâtı Esasiye Kanunu/1945 Türkçeleştirmesiyle Anayasa ile 1961 ve 1982 yıllarında Kurucu Meclis’ler tarafından hazırlanıp halkoylamasıyla Türkiye Cumhuriyeti Anayasası olarak kabul edilen metinlerde yer alan “Türk” tanımlarında ve “Türk Milleti” ibarelerinde ırkçılığın zerresi bulunmamaktadır. Cumhuriyet’in kurucusu ve ilk Cumhurbaşkanı Atatürk’ün yaptığı konuşma ve yazdırdığı/yazdığı kitaplarda da yer alan “Türk” sözcüğü   ve “Türk Milleti”    tanımında böyle bir anlam yoktur. 80 yıl boyunca ilkokul öğrencilerine çalışkan, dürüst, iyi ahlâklı, yurdunu ve milletini seven, küçüklerine ve büyüklerine karşı sorumluluk bilinci gelişmiş, Ulu Önder Atatürk’ün açtığı çağdaş uygarlık yolunda ilerlemeye kararlı Türk vatandaşları olarak yetişmeleri için okutturulan  Öğrenci Andı’nı ırkçılık töhmeti altında bırakmak, bu değerlere karşı çıkmaktan başka bir şey değildir.

  1. Danıştay 8. Dairesi’nin Kararı

Bu bakımdan Danıştay 8. Dairesi’nin Öğrenci Andı’nı yürürlükten kaldıran Yönetmelik maddesini Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 ve “Türk vatandaşlığı” başlıklı 66. maddeleri ile  14.6.1973 tarih ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun “Genel Amaçlar” başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrası ile “Atatürk İnkılâp ve İlkeleri ve Atatürk Milliyetçiliği” başlıklı 10., “Amaç ve görevler” başlıklı 23. maddelerine dayanarak  iptal etmesi hukuka uygundur. Danıştay 8. Dairesi’nin  Türk Eğitim-Sen’in Millî Eğitim Bakanlığı aleyhine beş yıl önce açtığı dava üzerine “oyçokluğu ile”  verdiği ve veriliş tarihinden ancak altı ay sonra UYAP Bilişim Sistemine girilen 24.4.2018 tarih ve E. 2013/10501, K. 2018/2319 sayılı Kararında iptal gerekçeleri arasında belirttiği aşağıdaki saptama,  davanın ve Kararın özeti niteliğindedir:

“… Türk Devletini ve Milletini ebediyete kadar yaşatacak, çağdaş uygarlığın ve medeniyetin ortağı ve öncüsü yapacak, toplumun ve kişilerin refah, huzur ve mutluluğunu sağlayacak yeni nesillerin yetiştirilmesi olan millî eğitim sistemimizin temel amaçlarını gerçekleştirmesini içeriği itibariyle sağlamaya yardımcı olabilecek nitelikteki öğrenci andının kaldırılmasına ilişkin değişikliğin haklı ve hukuksal temellere dayandırılmadığı anlaşıldığından dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık görülmemiştir.”

  1. Kararda Yetki Aşımı, Yerindelik Denetimi Var mı?

Anayasa’nın idarî “Yargı yolu” ile ilgili 125. maddesinin IV. fıkrasına göre; “Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idarî eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kısıtlayacak biçimde yargı kararı verilemez.”

Danıştay’ın 150. kuruluş yıldönümü töreninde yaptığı konuşmada Öğrenci Andı Kararı nedeniyle Danıştay üyelerine sitem eden Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın beş yıl gecikmeli karar verilmesi konusundaki eleştirisi haklı, “Yasayı uygulamak yerine yasa koyucu  gibi hareket etmek, hukuka uygunluk denetiminin sınırlarını yerindelik denetimini de içine alacak şekilde genişletmek asla doğru değildir.” sözü(7), soyut ilke  olarak doğrudur. Ancak somut olayda Danıştay’ın Anayasal ve yasal gerekçelere dayanarak verdiği Karar, hukuka uygunluk denetiminin sınırları içinde kalmıştır; “yetki aşımı”, “yerindelik denetimi” söz konusu değildir. Karar Millî Eğitim Bakanlığı’nca temyiz edildiği için dava dosyası, şimdi Danıştay İdarî Dava Daireleri Kurulu önündedir(8). Temyiz mercii olarak Danıştay’ın vereceği karar, bu konudaki tartışmayı sona erdirebilir.  Bu, işin  hukukî yönü.

  1. Sonuç

Her durumda hiçbir ırkçılık unsuru içermeyen Öğrenci Andı’nın Yönetmelik değişikliği yoluyla kaldırılması isabetli olmamıştır. Bu değişikliği getiren Yönetmelik hükmü, etnik temelde bölücü ve ayrılıkçıları  memnun etmiş olsa da; Andın kaldırılmasının Milletimizin geleceği olan çocukların yetişmesi bakımından pedagojik bir boşluk yarattığı açıktır. En kısa zamanda bu boşluğu dolduracak bir  düzenlemenin yapılmasında yarar vardır.  

   _________________________

  1. AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu konuşması ile ilgili gazete haberi için bk. Milliyet, 24.10.2018, s. 14 “İstiklâl Marşı’ndan başka ant tanımıyoruz”.
  2. Şükrü Halûk Akalın ve Başkaları (Haz.), Türkçe Sözlük, 11. Baskı, Ankara 2011 (Türk Dil Kurumu Yayınları: 549), s. 1126 “ırkçılık”.
  3. Akalın ve Başkaları (Haz.), age, s. 2401 “Türkçülük”.
  4. Akalın ve Başkaları (Haz.), age, s. 2387 “Turancılık”
  5. Bu konuda daha ayrıntılı olarak bk. Hikmet Sami Türk, İstiklâl Marşı ve Mehmet Akif Ersoy, Ankara 2004 (T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları: 3014), s. 62; Hikmet Sami Türk, Nasıl Bir Anayasa Değişikliği?, Ankara 2014 (Yetkin Yayınları), s. 186.
  6. Âfet [İnan], Vatandaş İçin  Medenî Bilgiler, I. Kitap, İstanbul 1933, s. 7; Âfetinan, Medenî Bilgiler ve M. Kemal Atatürk’ün El Yazıları, Ankara 1969 (Türk Tarih Kurumu Yayınları, XVI. Seri – Sa. 9), s. 18, 351 (Atatürk’ün el yazısıyla).
  7. Bu konudaki gazete haberi için bk. Hürriyet, 25.10.2018, s. 14 “Danıştay’dan izin alacaksak ben bu makamda durmayayım, çekeyim gideyim” (Erdinç Çelikkan).
  8.  Bu konudaki gazete haberi için bk. Hürriyet, 25.10.2018, s. 14  Millî Eğitimden Andımız Temyizi” (Oya Armutçu).

 

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Canik'te 255 akülü araç sahipleriyle buluşuyor
Canik'te 255 akülü araç sahipleriyle buluşuyor
Kaymakam Türkel'den Başkan Şahin'e veda ziyareti
Kaymakam Türkel'den Başkan Şahin'e veda ziyareti
Bursa Escort - Mersin Escort