Reklamı Geç
Advert

KHK İLE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILANLARIN SEÇİLMESİ

Yüksek Seçim Kurulu’nun daha önce KHK ile kamu görevinden çıkarılmış, ancak yerel genel seçimlerde belediye başkanı, il genel veya belediye meclisi üyesi seçilmek için gerekli oy çoğunluğunu kazanmış olanlara Anayasa ve yasaların öngörmediği bir seçilme engeli yaratarak tutanaklarını vermemesi, hukuka aykırı bir işlemdir.

KHK İLE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILANLARIN SEÇİLMESİ
KHK İLE KAMU GÖREVİNDEN ÇIKARILANLARIN SEÇİLMESİ Admin

Prof. Dr. Hikmet Sami  TÜRK

Yüksek Seçim Kurulu’nun daha önce KHK ile kamu görevinden çıkarılmış, ancak yerel genel seçimlerde belediye başkanı, il genel veya  belediye meclisi üyesi seçilmek için gerekli oy çoğunluğunu kazanmış olanlara Anayasa ve yasaların öngörmediği bir seçilme engeli yaratarak tutanaklarını vermemesi, hukuka aykırı bir işlemdir.

  1. Giriş

31 Mart  2019 yerel genel seçimleri bitti; ama Yüksek Seçim Kurulu (YSK)’-nun bu seçimlerin sonuçlarına ters düşen bazı uygulamaları hakkındaki  tartışmalar devam ediyor. Tartışmalar, kanun hükmünde kararname (KHK) ile kamu görevinden çıkarılmış olanlardan, 31 Mart  2019 yerel genel seçimlerinde belediye başkanı, belediye veya il genel meclisi üyesi seçilen adaylara tutanaklarının (mazbatalarının) verilmeyeceğine, bu adaylardan sonra sıradaki en çok oy alan adayların seçilmiş sayılacağına ilişkin YSK kararlarından kaynaklanıyor.

15-16 Temmuz 2016 gecesi yaşanan askerî darbe girişimi, Türk Silâhlı Kuvvet-lerinin Cumhuriyete bağlı büyük bölümünün bu girişimin  karşısında yer alması, o saatlerde toplanabilen üyeleriyle TBMM’nin, Cumhurbaşkanı ve  Hükümetin kararlı tutumu,  bütün siyasî partilerin ve darbecilere geçit vermemek için meydanlara koşan Türk halkının demokratik rejime sahip çıkmasıyla önlendi. Darbe girişiminden sonra Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunun kararı ve TBMM’nsek Seçim Kuruluin onayı ile 21 Temmuz 2016 tarihinden itibaren 90 gün süreyle yurt genelinde olağanüstü hâl ilân edildi. Aynı usulle 3’er aylık sürelerle 7 kez uzatılan olağanüstü hâl, 20 Temmuz 2018’e kadar iki yıl devam devam etti.

  1. Olağanüstü Hâl KHK’leri

Bu süre içinde Anayasa’nın o tarihte yürürlükte olan 121. maddesi ile Olağanüstü Hâl Kanunu’nun 4. maddesine göre, Cumhurbaşkanının başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulunca KHK/667-KHK/701 sayılı 35 KHK çıkarıldı. Anayasa’nın 121. maddesinin III. fıkrasına göre “olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda” kalması gereken bu KHK’lerle anılan  sınırı aşan düzenlemeler yapıldı; 13. maddesinde genel olarak belirtilen “ölçülülük ilkesi” dışına çıkan, 15. maddesinin I. fıkrasında olağanüstü hâl için ayrıca vurgulanan “durumun gerektirdiği ölçüde” kalmayan önlemlerle temel hak ve özgürlükleri özellikle belirli kişiler açısından kaldıran hükümler getirildi. Olağanüstü hâl KHK’leri, TBMM tarafından  aynen veya bazı değişikliklerle kabul edilerek yasalaştı.

Söz konusu 35 KHK arasında bulunan  18 KHK ile alınan önlemler arasında mahkemelerce verilmiş herhangi bir mahkûmiyet kararı aranmaksızın, FETÖ/PDY Terör Örgütüne “aidiyeti, iltisakı veya irtibatı” olduğu gerekçesiyle Türk Silâhlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı’ndan her rütbeden subay ve astsubayların, Emniyet Genel Müdürlüğü Teşkilâtı’ndan her rütbeden güvenlik personeli ile çeşitli kamu görevlerinden sivil personelin Resmî Gazete’de sayfalarca yer tutan listelerle bu görevlerinden çıkarılması da vardır(1).

  1. KHK ile Kamu Görevinden Çıkarılmanın Gerekçesi ve Sonuçları

Bu KHK’lere ekli listelerle 100.000’den fazla kişi,  “kamu görevinden başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın” çıkarılmıştır. KHK’lerde bu kişilerin asker, polis veya sivil memur olarak yaptıkları görevlere göre ifade farklılıkları gösteren cümlelerle kamu görevinden çıkarılmalarının sonuçları da belirtilmiştir.  Örneğin  2.1.2017 tarih ve KHK/679 sayılı KHK(2) ve onu aynen yasalaştıran  6.2.2018 tarih ve 7084 sayılı Kanun(3) ile

“(1) Terör örgütlerine veya Millî Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan ve ekli (1) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden başka  hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır.” (m. 1/1).

 Bu işlemin en önemli ilk sonucu, izleyen fıkrada gösterilmiştir: 

“(2) Birinci fıkra gereğince kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkûmiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilâta yeniden kabul edilemezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. ...” (m. 2).

Olağanüstü hâl KHK’leri ile konulan,  üstelik yalnız olağanüstü hâl döneminde uygulanan bir önlem olarak kalmayan, –Anayasa’nın 15. maddesinin I. fıkrasındaki ifade ile– “durumun gerektirdiği ölçüde” de kalmayan;  yargı önünde kanıtlanmamış bir iddia ile işten çıkarılan kamu personelinin tüm yaşamı boyunca devamı öngörülen böyle bir yaptırım, Anayasa’nın 2. maddesindeki “hukuk devleti” ilkesi ile 13. maddesinde belirtilen “ölçülülük” ilkesine aykırı olduğu gibi; 129. maddesinin II. fıkrasına da aykırıdır.  Bu fıkraya göre “Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.”

 Olağanüstü hâl KHK’leri ile çıkarılan kamu görevlilerinden bir bölümü, daha sonra aynı yöntemle görevine iade edilmiştir. Ancak bu konudaki KHK hüküm ve listeleri,  çok sınırlı ölçüde birer düzeltme olmanın ötesine geçmemiştir.

  1. Son Yerel Genel Seçimlerden Sonraki Uygulama   

31 Mart 2019 yerel genel seçimlerinden sonra YSK’nun tutanaklarını vermediği belediye başkanı veya belediye meclisi üyeleri adayları, söz konusu KHK’lere ekli listelerde adları bulunan kişilerdendir. Basında yer alan haberle göre YSK, Erzurum-Tekman, Diyarbakır-Bağlar, Kars-Digor-Dağpınar, Van-İpekyolu, Van-Tuşba, Van-Çaldıran ve Van-Edremit’te belediye başkanı seçilenlere daha önce “KHK ile kamudan ihraç edildikleri” gerekçesiyle mazbata vermeme, ikinci sırada en çok oyu alan  ve hakkında KHK ile kamu görevinden çıkarılma kararı bulunmayan  adaylara mazbata verme  kararı aldı. Bazı gazetelerdeki habere göre; Diyarbakır-Lice, Siirt-Gökbaş belediye başkanı seçimlerinde de aynı uygulama yapılmıştır..

YSK, son kararlarında olağanüstü hâl KHK’lerindeki “Bu şekilde görevine son verilenler bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemez, kamu kurum ve kuruluşlarında görev alamaz” hükmüne dayanmaktadır. Ayrıca YSK, Danıştay 8. Dairesi’nin 2017 yılında “KHK ile ihraç edilenlerin belediye meclisi üyeliğinin düşürülmesine” karar verdiğini de dikkate almıştır.  Bu  uygulama ile seçim tutanakları, daha çok oy alıp seçilen  HDP’li adaylara değil, ikinci sırada daha az oy alan AKP’li adaylara verildi(4). HDP’nin bu konuda yaptığı olağanüstü itiraz reddedildi(5).

YSK’nun 31 Mart 2019 yerel genel seçimlerindeki bu yeni uygulaması, daha önceki kararlarıyla çelişmektedir. Çünkü 24 Haziran 2018 milletvekili genel seçiminde CHP, SP ve HDP listelerinde yer alan 5 aday hakkında KHK ile kamu görevinden çıkarıldıkları gerekçesiyle adaylıklarının iptali yolunda yapılan itirazları reddetmişti. YSK, o kararlarının gerekçesinde, KHK’de yer alan “kamu hizmetlerinde istihdam edilemezler” kuralının, kamu hizmetinden kısıtlılık yönünde ek bir mahkeme kararı bulunmadıkça milletvekili seçilmeye engel olmadığını belirtmişti(6).

YSK’nun oyçokluğuyla verdiği son kararlarla gerçekleştirdiği yeni uygulama, hukukçuların eleştirisine uğramıştır(7).  

  1. Değerlendirme

Aslında tutanakları verilmeyen kişiler, daha önce 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Kanunu’nun 14-16. maddelerinde öngörülen adaylara karşı itiraz, adayların incelenmesi sürecinden geçmiş ve adaylıkları kesinleşerek ilân edilmiş olan insanlardır. Bu adaylardan belediye başkanı seçilmeleri için gerekli oy çoğunluğunu kazananlardan olağanüstü hâl KHK’si ile kamu görevinden çıkarılmış olanlara YSK’nun  tutanaklarını vermemesi, hukuka aykırı bir uygulamadır.

2972 sayılı Kanun’un “Seçilme yeterliği” ile ilgili 9. maddesi uyarınca “2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları taşımamak şartıyla, on sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye başkanlığına, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliğine seçilebilir.”

2839 sayılı Kanun’un “Milletvekili seçilemeyecek olanlar” kenar başlıklı 11. maddesi ile onun temelindeki Anayasa’nın “Milletvekili seçilme yeterliği” kenar başlıklı 76. maddesinde KHK ile kamu görevinden çıkarılanların milletvekili seçilemeyeceklerine dair bir hüküm yoktur. Dolayısıyla 2972 sayılı Kanun’un belediye başkanı, il genel ve belediye meclisi üyesi seçilme yeterliğini bu hükümlere yollama yaparak belirleyen 9. maddesine göre de;  KHK ile kamu görevinden çıkarılmış olma, belediye başkanı, belediye veya il genel ve meclisi üyesi seçilmeye engel değildir.

Anayasa’nın 67. maddesine göre; ‘Vatandaşlar, kanunda gösterilen şartlara uygun olarak, seçme, seçilme … hakkına sahiptir.’ 76. maddeye göre ‘On sekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir.’

Bu hükümler, belediye başkanı, il genel ve belediye meclisi üyeleri seçimlerinde de uygulanır. YSK’nun anılan hükümleri yok sayarak, bu görevlere seçilmek için gerekli oy çoğunluğunu almış olanlara Anayasa ve yasaların öngörmediği bir seçilme engeli yaratarak tutanaklarını vermemesi, açıkça hukuka aykırı bir işlemdir.  Yalnız seçimi kazanmaya yeterli oy çoğunluğunu alanların seçilme hakkının değil, onlara oy verenlerin seçme hakkının da  çiğnenmesi ve mağdur edilmesi anlamına gelen bu işlem, aynı zamanda Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesi kapsamında bir “Görevi kötüye kullanma” suçunun unsurlarını taşımaktadır.

  1. Sonuç

Hakkında bir yargı kararına dayanmayan, Anayasa’ya aykırı bir yaptırım uygulanmış kişilerin seçimle kazandıkları görevlere gelmesine engel olmak, başlı başına Anayasa’nın 67. maddesi ile  güvence altına alınan  “seçilme”  hakkına, 2972 sayılı Kanun’un 9. maddesi yollaması Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 11. ve onun temelindeki Anayasa’nın 76. maddesi hükümlerine aykırı bir uygulamadır. YSK, daha önceki kararlarıyla çelişen   böyle bir duruma meydan vermemelidir.

_________________________

  1. Bu konuda bk. Hikmet Sami Türk, Anayasa’ya Aykırı Anayasa Değişiklikleri, Ankara 2018 (Yetkin Yayınları), s. 320.

(2) 2.1.2017 tarih ve KHK/679 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ekindeki 7 liste için bk. T. C. Resmî Gazete, 6.1.2017, S. 29940 Mük., s. 1-3 (KHK), 4- 229 (Listeler).

(3) 6.2.2018 tarih ve 7084  sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ve ekindeki 7 liste için bk.  T. C. Resmî Gazete, 6.1.2017, S. 29940 Mük., s. 1824-1827 (KHK), 1828-2053 (Listeler).

(4) Bu konudaki gazete haberleri için  bk. Cumhuriyet, 11.4.2019, s. 1 “KHK’lilere mazbata  yok. YSK’den halkın iradesine gasp”, 9 “Yüksek Seçim Kurulu, milletvekilliği seçiminde reddettiği başvuruyu yerel seçimde kabul etti. KHK’liye  mazbata yok”; Hürriyet, 12.4.2019, s. 12 “KHK’lı Başkan Tartışması – Oya Armutçu).

 (5) Bu konudaki haber için bk. Cumhuriyet, “HDP’nin Başvurusu. YSK’den ‘olağanüstü’ ret”.

 (6) Daha önce KHK ile kamu görevinden çıkarılan üç ayrı siyasî partiden  5 kişi (CHP’den İbrahim Kaboğlu, SP’den Cihangir İslâm, HDP’den Ömer Faruk Gergerlioğlu, Sezai Temelli  ve Erol Katırcıoğlu), 24 Haziran 2018 milletvekili genel seçimi ile Meclis’e girmiştir. Bu konudaki haber için bk. Sözcü, 12.4.2019, s. 10 “YSK’nın KHK’lılara ilişkin kararı ortalığı karıştırdı – 5 KHK’lı vekil Meclis’te”.

(7) Bu konudaki haber için bk. Cumhuriyet, 12.4.2019, s. 1 “YSK’nin KHK’liler Kararına Sert Tepki”, 5 “Bazı belediye başkanlarının mazbatalarının verilmemesini hukukçular yorumladı: KHK engel değil”.

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop vibrator vibrator vibrator izmir sex shop izmir sex shop ankara sex shop ankara sex shop antalya sex shop penis pompası penis pompası gaziantep sex shop sex shop gaiantep gaziantep sex shop sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Bafra Ovası'nda
Bafra Ovası'nda "5. Çeltik Ekimi Festivali" yapıldı.
SELE SEPET TOP KANDİL COŞKUYLA KUTLANDI
SELE SEPET TOP KANDİL COŞKUYLA KUTLANDI
sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop sex shop vibrator vibrator vibrator izmir sex shop izmir sex shop ankara sex shop ankara sex shop antalya sex shop penis pompası penis pompası gaziantep sex shop sex shop gaiantep gaziantep sex shop sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri sinop otelleri