Reklamı Geç
Advert

İBB BAŞKANLIĞI SEÇİMİNİN İPTALİNE İLİŞKİN YSK KARARI

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI SEÇİMİNİN İPTALİNE İLİŞKİN YSK KARARI

İBB BAŞKANLIĞI SEÇİMİNİN İPTALİNE  İLİŞKİN YSK KARARI
İBB BAŞKANLIĞI SEÇİMİNİN İPTALİNE  İLİŞKİN YSK KARARI Admin

Prof. Dr. Hikmet Sami TÜRK

 

  1. Giriş

31 Mart 2019 günü yapılanİstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı(İBBB)seçiminin Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Genel Başkan Yardımcısı Ali İhsan Yavuz’un 16, 20 ve 22.4.2019 tarihli aynı içerikli üç dilekçe ile “seçimin neticesine ve dürüstlüğüne müessir olaylar ve hâller nedeniyle iptali ve yenilenmesi” istemiyle yaptığı olağanüstü itiraz üzerine Yüksek Seçim Kurulu (YSK), seçimden 36, itirazcının ilk dilekçesinden 20, son dilekçesinden 14 gün sonra istem doğrultusunda karar verdi.

298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 113. maddesinin III ve IV. fıkralarına göre YSK’nun yedek üyelerle birlikte tam sayı ile toplanarak 4’e karşı 7 oyla aldığı Karar, seçimden 52, itirazcının ilk dilekçesinden 36, son dilekçesinden 30 gün sonra 22 Mayıs 2019 günü  6.5.2019 tarih ve K. 4219 sayılı olarak 212, karşı oy yazılarıyla birlikte 250 sayfalık gerekçeli karar olarak YSK’nun internet adresinde yayımlandı.

YSK Kararının 98-200. sayfalarındaki “Seçimin neticesine müessir görülen olay ve hâllere ilişkin  inceleme ve tespitler” hakkında 200-211. sayfalarda “Değerlen-dirme” yapılmış; 211-212. sayfalarda varılan“Sonu町öyle açıklanmıştır:

“1- 31 Mart 2019 tarihinde yapılan İBBB seçiminin iptaline ve seçimin yenilenmesine,

2- İstanbul İl Seçim Kurulu tarafından İBBB için verilen mazbatanın iptaline,

3- İBBB yenileme seçiminin 23 Haziran 2019 tarihinde yapılmasına,

…oyçokluğuyla karar verildi.”

  1. YSK Kararının Gerekçesi

6.5.2019 tarih ve K. 4219 sayılı YSK Kararının ayrıntılı gerekçesi, sözü edilen 11 sayfalık “Değerlendirme” başlığı altında açıklanmıştır.Gerekçenin sonuca giden bölümleri  şöyle özetlenebilir:

“İstanbul ili genelinde 754 sandıkta sandık kurulu başkanlarının yasal zorunluğa uyulmaksızın kamu görevlisi olmayan kişiler arasından belirlendiği görülmektedir. Kanuna aykırılık oluşturan bu belirlemenin neden yapıldığı ilçe seçim kurulları tarafından izah edilememiştir.

Sandık kurulu başkanlarının geniş yetki  ve görevleri, seçimin güvenilirliğini sağlamak için getirilen şekil şartlarına uyulmaması ve siyasî partilerle sandık kurulu başkanları listelerinin paylaşılmaması suretiyle siyasî partilerin etkili bir itiraz yolu kullanamadıkları dikkate alındığında; sandık kurulu başkanlarının kanun hükümlerine aykırı olarak belirlendiği 754 sandıkta oy kullanan seçmen sayısının 212.716; İBBB seçiminde CHP ve AKP adayları arasındaki oy farkının 13.729 olması nedeniyle, bu şekilde oluşan sandık kurullarının yaptıkları seçim iş ve işlemlerine itibar edilemeye-cek olması, sonuca müessir  olay ve hâller kapsamında değerlendirilmiştir.

Tüm bu nedenlerle sonuca etkili sayıdaki sandıkta, sandık kurulu başkanlarının kanun hükümlerine aykırı olarak görevlendirilmesi ve kanuna aykırı şekilde oluşan sandık kurullarının yaptığı seçim iş ve işlemlerine itibar edilmesinin mümkün bulunmaması hususu ile bir bütün olarak değerlendirilen diğer kanuna aykırılık ve usulsüzlükler, seçimin güvenilirliğini ortadan kaldıran ve seçimin sonucuna müessir olay ve hâller kapsamında görülmüş; bu nedenle seçimin iptali ve yenilenmesine karar verilmesi gerekmiştir.”   

  1. YSK Kararının Değerlendirilmesi
  1. Sandık Kurullarının Yapısı

6.5.2019 tarih ve K. 4219 sayılı YSK Kararının ağırlık merkezi, sandık kurullarının 13.3.2018 tarih ve 7102 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la değiştirilen yapısındadır.

7102 sayılı Kanun’un 3. maddesiyle 298 sayılı Kanun’un“Sandık kurulu başkanının belirlenmesi” başlığıyla değiştirilen 22. maddesi şöyledir:

“İlçede görev yapan tüm kamu görevlilerinin listesi, mülkî idare amiri tarafından yerleşim yeri adresleri esas alınmak suretiyle ilgili ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilir. İlçe seçim kurulu başkanı, bu kamu görevlileri arasından ihtiyaç duyulan sandık kurulu sayısının iki katı kamu görevlisini ad çekme suretiyle tespit eder ve bu kişiler arasından mani hâli bulunmayanları sandık kurulu başkanı olarak belirler.

Sandık kurulu başkanının göreve gelmemesi hâlinde, kamu görevlileri arasından belirlenen üye, bu üyenin de bulunmaması hâlinde en yaşlı üye kurula başkanlık eder.”

“Sandık kurulu üyelikleri” başlıklı 23. maddenin 7102 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile değiştirilenVI. fıkrası ise şöyledir:

“İlçe seçim kurulu başkanı, sandık kurulunun kalan bir asıl ve bir yedek üyesini belirlemek için önce, 22 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca bildirilen listeden sandık kurulu başkanı olarak belirlenmeyenler arasından, ihtiyaç duyulan sandık kurulu üye sayısının iki katı kamu görevlisini ad çekme suretiyle tespit eder ve bu kişilerden mani hâli bulunmayanları sandık kurulu asıl ve yedek üyesi olarak belirler.”

b) Sandık Kurulu Başkanlarının Kamu Görevlileri Arasından Belirlenmesi Kuralının Hukukî Niteliği

31 Mart 2019 günü yapılan İBBB seçimini il genelinde 754 sandıkta sandık kurulu başkanlarının yasal zorunluğa uyulmaksızın kamu görevlisi olmayan kişiler arasından belirlendiği gerekçesiyle oyçokluğuyla iptal eden YSK Kararı, 298 sayılı Kanun’un 22. maddesinde 7102 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle getirilen sandık kurulu başkanlarının kamu görevlileri arasından belirlenmesi kuralının emredici kural olarak değerlendirilmesine dayanmaktadır. Bu görüşü desteklemek için 22. maddede bu kurala bir istisnaya yer verilmemesine karşılık, 23. maddenin son fıkrasında sandık kurulu üyeliklerinde yedek üyelerle doldurulması mümkün olmayan  eksiklerin “ilçe seçim kurulu başkanı tarafından, o çevrede bulunan ve sandık kurulunda görev verilmesinde sakınca olmayan kimselerden” doldurulmasının öngörüldüğüne işaret  edilmiştir. 

Ne var ki, 22. maddenin II. fıkrasında  iki aşamalı olarak kamu görevlisi olmayan partili bir  sandık kurulu üyesinin de  başkanlık etmesi hükme bağlanmıştır. Bu fıkraya göre “Sandık kurulu başkanının göreve gelmemesi hâlinde, kamu görevli-leri arasından belirlenen üye, bu üyenin bulunmaması hâlinde en yaşlı üye kurula başkanlık eder.” Sözü edilen “en yaşlı üye”, 23. maddenin II-V. fıkralarında düzenlenen usule göre bir seçim çevresinde seçime katılan ve ilçede teşkilâtı bulunan  siyasî partilerce ilçe seçim kurulu başkanına bildirilmiş ve  onun tarafından görev-lendirilmiş beş üyeden biridir. Bu üye kamu görevlisi değildir; ama 22. maddenin II. fıkrasında  düzenlenen “Sandık kurulu başkanının göreve gelmemesi hâlinde”, “kamu görevlileri arasından belirlenen … üyenin [de] bulunmaması durumunda”,   ikinci aşamada “kurula başkanlık” etmesi öngörülen üyedir.

Bu nedenlesandık kurulu başkanlarının kamu görevlileri arasından belirlen- mesi kuralı, emredici değil, 22. maddenin II. fıkrasında iki aşamalı olarak istisnası gösterilen  düzenleyici bir kuraldır. Dolayısıyla bu kurala dayanılarak İBBB seçiminin iptali, hukuka uygun değildir.

c) YSK Kararındaki İptal Gerekçesinin Yetersizliği

Katı bir şekilci anlayışla verilen 6.5.2019 tarih ve K. 4219 sayılıYSK Kararında 31.186 sandıkta yapılan İBBB seçiminde  754 sandık kurulubaşkanının kamu görevlileri arasından belirlenmemiş olması, başlı başına seçimin sonucunu etkileyen bir durum olarak kabul edilmiş; ancak 298 sayılı Kanun’un 21-23. maddeleri gereğince 1 kamu görevlisi başkan, siyasî partilerce bildirilen 5 ve kamu görevlileri arasından belirlenen 1 üye olmak üzere toplam 7 üyeden oluşan sandık kurulu yönetiminde gizli oy  ilkesine göre yapılan bir seçimde bu durumun nasıl gerçekleştiği açıklanmamıştır. 754 sandıkta sandık kurulu başkanlarının kamu görevlisi olmaması ile seçim sonucunu etkilemeleri arasında sebep-sonuç ilişkisi, uygun nedensellik bağı kurulmamıştır. 212 sayfalık karar metninde bu konuda tek bir cümle yoktur.

Kaldı ki 754 sandıkta kamu görevlisi olmayan sandık kurulu başkanlarının seçimin sonucunu etkilediği, tarafsız davranmadığı gibi bir iddia da ortaya atılmamıştır. Zaten İBBB seçimini CHP adayı İmamoğlu’nun kazanmasına karşılık, il genelinde ilçe belediye başkanlıkları ve belediye meclisleri seçimlerinde AKP adaylarının çoğunluğu sağlaması, seçim sonuçları üzerinde sandık kurulları başkan ve üyelerinin hiçbir etkisi olmadığını, görevlerini tarafsızlıkla yaptıklarını  göstermek-tedir. Bu bakımdan 31 Mart 2019 İBBB seçimini kazanamayan AKP adayı Binali Yıldırım ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın oyların çalındığı yolundaki iddiaları, onlara yakışmayan,hiçbir dayanağı olmayan propaganda  sözleridir.  

11 üyeden oluşanYSK, 7 üyesinin oyuylakanıtlanmamış, kanıtlanmasına gerek duyulmamış bir varsayımla yaklaşık 9 milyon seçmenin iki kez açık sayım ve döküm yoluyla sayılan ve tutanağa geçirilen oylarını yok sayarak İBBB seçimini, geçerli oyların yaklaşık % 49’unu oluşturan4.170.116 oyla Başkan seçilen Ekrem İmamoğlu’nun mazbatasını iptal etmiştir.Bu, kamu görevlisi bulunmayan sandıklarda bu konuda hiçbir kusuru olmayan seçmenlerin kurallara uygun olarak kullandıkları oyların ve bu oylarla yapılan seçimin geçersiz sayılması demektir. Ne 298 sayılı Kanun’da, ne başka bir kanunda böyle bir kural yoktur. YSK Kararı, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ek Protokolü ile  güvence altına alınan seçme ve seçilme haklarının ihlâli anlamına gelmektedir. 

4.Özet ve Sonuç

298 sayılı Kanun’un 13.3.2018 tarih ve 7102 sayılı Kanun’la değişik  22. maddesi uyarınca “kamu görevlileri” arasından belirlenmesi kuralının 24 Haziran 2018 günü birlikte yapılan Cumhurbaşkanı ve 27. dönem milletvekili genel seçiminden sonra 31 Mart 2019 yerel genel seçimlerinde ikinci kez uygulanışı, İBBB seçiminde sorun yaratmıştır. Seçimi kaybeden AKP’nin aynı zarf içine konulan 4 oy pusulasından sadece biriyle yapılan İBBB seçiminin iptalini istemesi üzerine YSK, istem doğrultusunda ve istemle sınırlı olarak, 4’e karşı 7 oyla iptal kararı vermiştir.İptal kararı, onu haklı gösterecek hukukî dayanaktan yoksundur.

Bu Kararla 31 Mart 2019 günü yapılan İBBB seçimi için yaklaşık9 milyon seçmenin kullandığı oylar yok sayılmış; geçerli oyların yaklaşık % 49’unu oluşturan 4.170.116 oyla Başkan seçilen Ekrem İmamoğlu’nun mazbatası iptal edilmiştir.  23 Haziran 2019 günü bir kez daha sandık başına gitmek zorunda bırakılan yaklaşık 10 milyon seçmenin vereceği oylarla YSK  Kararıyla yapılan haksızlığıdüzeltmesi, sağduyunun gereğidir.

 

Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Yılport Samsunspor Teknik Direktörü Ertuğrul Sağlam Mezun Olduğu OMÜ’de
Yılport Samsunspor Teknik Direktörü Ertuğrul Sağlam Mezun Olduğu OMÜ’de
BAŞKAN KILIÇ: “GENÇ BAFRALILAR’IN YARDIMI YÜZ GÜLDÜRECEK”
BAŞKAN KILIÇ: “GENÇ BAFRALILAR’IN YARDIMI YÜZ GÜLDÜRECEK”